Spellenuitlegger Bastiaan Nox
· In the picture
Bastiaan Nox
De man die ons leerde hoe je een spel uitlegt!
Wie is Bastiaan Nox?
Bastiaan Nox is het gezicht achter Nox’ Spellenzolder, het grootste Nederlandstalige YouTube-kanaal waar je kunt zien hoe een bordspel eruitziet, hoe je het speelt en of het de moeite waard is. Geen gelikte studio, geen groot productieteam en geen verkooppraatjes. Gewoon één man, een tafel vol spellen en een camera.
In de bordspellenwereld staat hij bekend als Nox, of onder zijn vroegere online bijnaam Dharquen. Hij is een creatieve duizendpoot met een grote liefde voor verhalen — of die nu in boeken, strips, films, videogames of bordspellen zitten. Precies dat is de sleutel tot alles wat hij maakt. Voor Nox is een bordspel geen doos met karton en regels, maar een verhaal dat je samen aan tafel beleeft. Ondanks zijn grote bekendheid binnen de hobby is hij al die jaren opvallend nuchter en gewoon gebleven.
Hoe het begon, en waarom
Nox startte zijn kanaal in mei 2011. Hij was daarmee een pionier: een van de allereersten die kwalitatieve spelregeluitleg en besprekingen in het Nederlands ging filmen. In die tijd bestond het aanbod vrijwel volledig uit Engelstalige video’s, of uit filmpjes waarin makers alleen hun mening gaven zonder het spel echt te laten zien.
Zelf zegt hij daarover: “Ik vond dat er toen weinig filmpjes waren die ingingen op de inhoud van het spel en je een idee gaven van wat je kon verwachten. Het waren vooral meningen en daar was ik niet naar op zoek. Dus ben ik zelf maar filmpjes gaan maken.”* Het ontstaansverhaal is daarmee simpel: Bastiaan wilde niet beroemd worden, maar als liefhebber de video’s maken die hij zelf miste.
Het allereerste bordspel dat hij behandelde was Family Business van Mayfair Games. Al snel volgden titels als Lost Cities en Guillotine. Inmiddels nadert zijn archief de 4.000 video’s: een online bordspelvideotheek van jewelste waar duizenden spelers dagelijks gebruik van maken.
Zijn werkwijze
De formule van Nox’ Spellenzolder is sinds 2011 in de kern onveranderd gebleven en bestaat uit drie vaste stappen:
1. Laat het speelmateriaal zien. Hoe ziet het er in het echt uit, los van de gelikte marketingfoto’s?
2. Leg uit hoe het speelt. Wat doe je in je beurt, hoe win je en hoe verloopt het spel?
3. Geef pas daarna je mening. Eerst de inhoud, dan pas het oordeel.
Dat laatste onderdeel vindt hij zelf eigenlijk het minst interessant. Bastiaan Nox ziet zichzelf niet als een klassieke recensent; het is hem in de eerste plaats te doen om het toegankelijk maken en presenteren van spellen.
Wat is zijn waarde voor de bordspelwereld?
De betekenis van Nox zit niet in één grote uitvinding, maar in vier stille functies die de hobby draaiende houden:
1. Hij verlaagt de drempel
Een bordspel kopen is vaak een gok: je betaalt 30, 50 of soms 80 euro voor een doos die je nog nooit hebt gespeeld. Nox neemt die onzekerheid weg. Je ziet het materiaal, hoort de regels en begrijpt of het bij jouw spelgroep past vóór je het koopt. Vooral voor beginners en gezinnen is dat cruciaal. Een Engelstalige regelvideo van drie kwartier schrikt af; een heldere Nederlandse uitleg van Nox nodigt uit.
2. Hij bewaart de geschiedenis van de hobby
Omdat hij al sinds 2011 filmt, is zijn kanaal onbedoeld uitgegroeid tot een tijdmachine. Je ziet hoe spellen er ruim tien jaar geleden uitzagen, hoe vormgeving en materiaal veranderden, en welke titels klassiekers werden of juist verdwenen. Voor een hobby die razendsnel groeit en waarin spellen vaak maar beperkt verkrijgbaar zijn, is dat archief goud waard.
3. Hij is redactioneel onafhankelijk
Nox is geen uitgever en geen winkelier. Hoewel uitgevers hem inmiddels wel degelijk spellen toesturen om te bespreken, blijft hij een speler die filmt wat hij op tafel legt. Zijn oordeel is niet te koop, waardoor zijn indrukken heel anders aanvoelen dan een verkooppraatje of een promotietrailer.
4. Hij verbindt Nederland en Vlaanderen
De Nederlandstalige bordspelmarkt is relatief klein en verdeeld over twee landen. Met ruim 26.000 abonnees en vele miljoenen weergaven — al in 2020 passeerde hij de grens van 5 miljoen views — heeft Nox een uitzonderlijk bereik voor deze niche. Zijn publiek strekt zich uit over zowel Nederland als België, van beginnende gezinnen tot doorgewinterde veelspelers. Hij is een gedeelde referentie in een versnipperd landschap, mede door zijn betrokkenheid bij prijzen en evenementen als de Nederlandse Spellenprijs en het Vlaamse de Gouden Ludo.
Waar kom je Nox tegen?
Wie wil duiken in het werk van Bastiaan Nox, kan op verschillende plekken terecht:
YouTube (Nox’ Spellenzolder): Het hart van zijn werk, waar vrijwel elk denkbaar spel te vinden is door op zijn kanaalnaam en de speltitel te zoeken. (Tip: de allereerste video’s uit 2011 ogen nog wat primitief, maar de opbouw is al precies hetzelfde als nu.)
Zijn eigen archief (nox-spellenzolder.nl): Op zijn website zijn alle video’s overzichtelijk gecategoriseerd, ideaal om rustig door te bladeren.
De Nederlandse Spellenprijs: Elk jaar maakt Nox uitgebreide video’s over de genomineerde spellen, een vast ijkpunt voor veel spellenkopers in het najaar.
Beurzen en podcasts: Op grote evenementen zoals Zuiderspel of Spellenspektakel is hij regelmatig te vinden voor sfeerimpressies en quizzen. Voor wie meer wil weten over de mens achter het kanaal, is het uitgebreide interview in de podcast Spel op Tafel een aanrader.
Waarom Nox’ Spellenzolder relevant blijft
De bordspellenwereld heeft grote uitgevers, drukke beurzen en prestigieuze prijzen nodig. Maar ze heeft minstens zo hard iemand nodig die gewoon laat zien hoe een spel werkt, zonder dat je er meteen iets voor hoeft te kopen.
Bastiaan Nox vervult die rol al sinds mei 2011. Niet omdat hij de luidste is of de meeste poeha heeft, maar omdat hij het al het langst, het consequentst en het eerlijkst doet — gewoon in het Nederlands. Zolang er nieuwe spellen verschijnen, blijft er behoefte aan iemand die de doos openmaakt, de regels uitlegt en pas daarna zegt wat hij ervan vindt. Dat is Nox. Dat is zijn zolder.
Ivan Claeys en Stijn Hindryckx